LỄ TƯỞNG NIỆM HÒA THƯỢNG HỘ GIÁC

 

Tang Lễ Đại Lão Hòa Thượng Thích Hộ Giác tại Houston

Hiền Vy, thông tín viên RFA

2012-12-14

Vào sáng ngày 12/12/2012, hàng ngàn chư Tăng Ni và Phật tử huân tập về chùa Pháp Luân tại Houston để cung đón và tôn trí kim quan Đại Lão HT Thích Hộ Giác, Phó tăng thống Giáo Hội PGVNTN, Tăng thống Giáo Hội Tăng Già VN.

RFA photo/Hiền Vy

Tang lễ Đại Lão HT Thích Hộ Giác, Phó tăng thống Giáo Hội PGVNTN, Tăng thống Giáo Hội Tăng Già VN tại chùa Pháp Luân tại Houston vào sáng ngày 12/12/2012.

Đại lão Hòa Thượng Thích Hộ Giác đã viên tịch vào lúc 6 giờ 19 phút sáng ngày 5 tháng 12 năm 2012, nhằm ngày 22 tháng Mười năm Nhâm Thìn tại Houston, tiểu bang Texas.

Biểu tượng của sự dung hợp

Đại lão HT Thích Hộ Giác sinh ngày 5 tháng Hai năm 1928, nhằm ngày 14 tháng Giêng năm Mậu Thìn. Thế danh của Ngài là Ngô Bửu Đạt. Sau khi thân mẫu qua đời, thân phụ xuất gia, Ngài vào Chùa lúc mới lên 5. Thân phụ của Ngài là HT Thích Thiện Luật, một trong những vị khai sơ hệ phái Phật giáo Nguyên Thủy Việt Nam.
Đại lão HT Thích Hộ Giác thọ Cụ Túc giới vào đầu năm 1948, lúc mới 20 tuổi.
Tốt nghiệp trường Cao học Phạn Ngữ tại Pnom Penh, Ngài từng đến những quốc gia có truyền thống Phật giáo lâu đời như Miến Điện và Tích Lan để nghiên cứu Phật học. Với khả năng uyên thâm tiếng Phạn và tiếng Pali, Ngài là một trong 2500 thành viên của lần Kết tập Tam Tạng Kinh Điển vào năm 1957 tại Miến Điện.

Ngài là vị tăng thuộc Phật giáo Nam Tông mà Ngài là một thành viên sáng lập GHVNTN, do vậy bản thân của Hòa Thượng là biểu tượng của sự dung hợp giữa Bắc Tông và Nam Tông.

HT Thích Giác Đẳng

Khi về nước, Ngài làm Tổng Thư Ký đầu tiên của Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam. Ngài thành lập Phật học viện Pháp Quang và từng giữ chức Phó giám đốc nha Tuyên úy Phật giáo trong thời Việt Nam Cộng Hòa, trước năm 1975.
Năm 1981 Đại lão HT Thích Hộ Giác vượt biên bằng đường bộ sang Campuchia vì không muốn cộng tác với Giáo hội Phật giáo do Hà Nội thành lập.
Đến Hoa Kỳ định cư năm 1982, Ngài cùng với những cựu thành viên của hội đồng Viện Hóa Đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất, vận động thành lập Hội đồng Lãnh đạo Giáo hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại vào năm 1983. Ngài được Hội đồng thỉnh cử làm Tổng Thư Ký. Ngài cũng là chủ tịch Hội Đồng Điều Hành Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ.

Năm 1992, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại được thành lập tại Hoa Kỳ . Đại lão HT Thích Huyền Quang ủy nhiệm Ngài làm chủ tịch Văn Phòng 2 Viện Hóa Đạo, kiêm Chủ tịch Hội đồng điều hành Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất Hải ngoại
Năm 1997 Ngài là Tăng thống của Giáo hội Tăng già Nguyên Thủy Việt Nam tại hải ngoại.
Năm 2008, Ngài được đệ tứ Tăng thống Thích Huyền Quang  chọn làm làm Phó Tăng Thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất.
Trước sự ra đi của HT Phó Tăng Thống, Thượng tọa Thích Giác Đẳng, Tổng Ủy Viên Truyền Thông Văn Phòng II Viện Hóa Đạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, chia sẻ:

Tang lễ Đại Lão HT Thích Hộ Giác, Phó tăng thống Giáo Hội PGVNTN, Tăng thống Giáo Hội Tăng Già VN tại chùa Pháp Luân tại Houston vào sáng ngày 12/12/2012. RFA photo/Hiền Vy.

"Ngài là người tạo ra sự cảm thông và hài hòa giữa chư tăng ni thuộc về nhiều giáo hội, nhiều tổ chức khác nhau. Sự có mặt của Ngài, mặc dù ngay cả những lúc Ngài trong thời kỳ bệnh hoạn, vẫn là biểu tượng của sự hợp quần. Hôm nay, trong tang lễ của Ngài thì chư tăng của hầu hết các giáo hội đều có mặt nơi đây. Sự ra đi của Ngài chắc chắn là sự trống vắng về phương diện đó trong lúc mà chúng ta cần có những cái gạch nối của các giáo hội tại hải ngoại. Ngài là vị tăng thuộc Phật giáo Nam Tông mà Ngài là một thành viên sáng lập Giáo Hội Việt Nam Thống Nhất, do vậy bản thân của Hòa Thượng là biểu tượng của sự dung hợp giữa hai truyền thống Bắc Tông và Nam Tông nên bây giờ HT viên tịch thì những người thừa tiếp phải cố gắng nhiều lắm để tiếp tục duy trì sự kết hợp giữa các truyền thống Phật giáo". 

 

Thượng tọa Giác Đẳng cũng khẳng định là dù rất dung hòa nhưng đại lão HT Phó Tăng Thống rất cương quyết trong việc kiên trì theo đuổi đường hướng chung của GHPGVNTN:

"Hòa Thượng là một người rất cương quyết trong một việc là; cho dù bằng cách nào đi nữa thì Giáo Hội hải ngoại cũng phải toàn tâm hỗ trợ cho Hội đồng Lưỡng viện trong nước. Chúng tôi muốn nói đến sự lãnh đạo của HT Huyền Quang, HT Quảng Độ. Trong bao nhiêu năm qua, đã có những cố gắng của nhà cầm quyền nhằm mong muốn phân hóa, nhưng Văn Phòng II cũng như Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất ở tại các Châu, tiếp tục ủng hộ đường hướng của HT Quảng Độ thì một phần là do sự khẳng định của chính HT Hộ Giác là tăng ni hải ngoại cần phải làm như vậy, mặc dù gặp rất nhiều khó khăn. Sự ra đi của Ngài, một lần nữa nhắc cho chúng ta biết rằng chúng ta cần những người kiên định đối với đường hướng của Giáo Hội từ trước tới sau một cách nhất quán. Hòa Thượng Hộ Giác là biểu tượng đó. Trong suốt hai mươi năm, từ khi Văn Phòng II thành lập, vai trò của Hòa Thượng hết sức quan trọng"

Một mất mát lớn của Giáo Hội

Là một danh tăng của Phật Giáo Việt Nam, Đại lão HT Thích Hộ Giác được rất nhiều chư Tăng Ni và Phật tử thương kính. Có nhiều chư tăng ni từ khắp nơi trên thế giới về tham dự tang lễ của Ngài. HT Thích Phước Đức từ Úc Châu chia sẻ lý do có mặt trong dịp này:

Tất cả Phật tử trong Chùa đều rất đau lòng giống như là mất một người Cha thân yêu, đạo đức và hiền lành, sự ra đi của Hòa thượng là một mất mát lớn lao của Giáo Hội. Một phật tử

"Sự ra đi của Ngài là một mất mát lớn lao đối với Tăng tín đồ. Chúng tôi có mặt nơi đây để tham dự buổi tang lễ tiễn đưa HT về với Phật. Thầy trò chúng tôi từ bên Úc qua trong sự thành tâm cầu nguyện hướng về Tam Bảo để cầu nguyện giác linh của HT cao đăng Phật quốc và sẽ trở lại thế giới của chúng ta một lần nữa để dẫn dắt đàn hậu học cũng như tăng tín đồ Phật tử, để hoằng dương Phật pháp trong tương lai".

Đại đức Thích Trí Tịnh từ Tampa, tiểu bang Florida nói rằng Đức Phó tăng thống viên tịch để lại khoảng trống trong lòng đệ tử:

"Đức Phó Tăng Thống là Thầy của tôi cho nên Ngài giống như một người cha. Ngài ra đi thì trong lòng tôi thật sự có một sự mất mát rất là lớn. Mỗi một cây cổ thụ khi ngả xuống thì luôn luôn để lại trong lòng mỗi người một khoảng trống. Trong cuộc tranh đấu cho Tự do Dân chủ không phải chỉ dựa trên một người nhưng mỗi người là một sự đóng góp. Ngài Hòa thượng Tăng Thống, Ngài Phó tăng thống hay Ngài Tăng Thống hiện tại là những cây cổ thụ, là những người dẫn đạo, là những người dẫn đường đi trước, cho nên sự mất của các vị đó chắc chắn để lại khoảng trống rất lớn cho những người đi theo ..." 

Chư Tăng Ni và Phật tử huân tập về chùa Pháp Luân tại Houston vào sáng ngày 12/12/2012 để cung đón và tôn trí kim quan Đại Lão HT Thích Hộ Giác. RFA photo/Hiền Vy.

Là một tu sĩ trẻ thuộc truyền thống Bắc Tông, Đại đức Thích Đạo Quảng cho biết sự ngưỡng mộ đối với đại lão Hòa thượng như sau:

"Tôi đã gặp Hòa Thượng trong những sinh hoạt của Phật giáo. Được lắng nghe những đạo từ của HT đầy đạo tình, đạo vị. Hòa thượng là con người chung của Phật giáo. Mặc dù xuất thân trong truyền thống của Nam Tông nhưng HT sống dung hòa giữa hai truyền thống Bắc Tông và Nam Tông. Theo suy nghĩ riêng của tôi thì ở tuổi 86, với những cống hiến cả cuộc đời mình cho Đạo, thì đã đến lúc HT xả bỏ phàm thân tứ đại để trở về với Đất Nước Gió Lửa thì cũng là sự thường tình trong đời sống. Tăng Ni đến đây như là cơ hội để được một lần trước giác linh của HT để bày tỏ lòng biết ơn đối với bậc thầy đã hy sinh cho Đạo và noi gương công hạnh của Ngài để đi tới".

Và một Phật tử tên Vân chia sẻ sự xúc động của cô:

"Chúng tôi đi chùa này cũng hơn 10 năm, khi Ngài trong cơn đau nặng chúng tôi rất là xúc động. Khi Ngài viên tịch thì chúng tôi rất đau lòng. Tất cả Phật tử trong Chùa đều rất đau lòng giống như là mất một người Cha thân yêu, đạo đức và hiền lành. Theo tôi suy nghĩ thì sự ra đi của Hòa thượng là một mất mát lớn lao của Giáo Hội".

Trong 85 năm tại thế với 65 năm Hạ lạp, Đại lão Hòa Thượng Phó Tăng Thống để lại trên 20 tác phẩm, bao gồm sáng tác và dịch thuật về Phật giáo.

Lễ cung tiễn kim quan và trà tỳ (hỏa táng) của Đại lão Hòa Thượng sẽ được cử hành vào trưa Chủ nhật, ngày 16 tháng 12 năm 2012.

 Hiền Vy tường trình từ Houston. 
 http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/funeral-thich-ho-giac-houston-hv-12142012114805.html

Lễ tưởng niệm và thọ tang Hòa thượng Hộ Giác

Tường thuật Lễ tưởng niệm và thọ tang Hòa thượng Hộ Giác - Phó Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất

Huỳnh Ngọc Tuấn (Danlambao) - Hôm nay đã là ngày cuối của tháng mười âm lịch nhưng trời vẫn trong sáng và không lạnh. Nắng vàng như hổ phách dưới chân đèo Hải Vân, và những làn gió nhẹ từ biển thổi vào chỉ đủ làm cho rừng trên đỉnh Hải Vân rực rỡ lao xao. Ở đây trời và biển bao la, tôi thầm cám ơn tiền nhân đã để lại cho chúng ta một di sản thiên nhiên hùng vĩ và tráng lệ. Nếu không có viễn kiến và lòng tự tôn dân tộc làm sao cha ông chúng ta đủ dũng lược để tiến về phương Nam mở nước, và làm sao để ngày hôm nay chúng ta có được một giang sơn gấm vóc hiên ngang và đẹp huy hoàng như minh châu trời Đông?

Vậy mà ngày hôm nay nước non hùng vĩ tráng lệ này đang bị đe dọa bởi kẻ thù truyền kiếp từ phương Bắc mà đảng CS cầm quyền lại nhu nhược với hy vọng cúi đầu, nín thở “để qua sông”?

Với tâm trạng nặng nề đó tôi đi Huế lần này là để dự Lễ tưởng niệm và thọ tang Đức cố Phó Viện trưởng Viện Tăng thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất Thích Hộ Giác vừa viên tịch tai Hoa Kỳ. 

Tôi viết bài này như một nén tâm hương của người Phật tử dâng lên Giác linh Ngài để cảm niệm ân đức của Ngài đã một đời hy hiến cho Dân tộc và Đạo pháp, trong khả năng của một con người, dù đó là một nhân vật lỗi lạc.

Đây có lẽ là lần đầu tiên của hơn hai mươi năm qua mà mùa đông lại không bị gió mưa dai dẳng và lũ lụt hoành hành, những năm trước vào tháng này mưa tầm tã suốt hàng tháng trời và khắp nơi là biển nước mênh mông cộng với không khí lạnh tràn về làm mọi người chán ngán ủ ê, cảnh vật tiêu điều.

Năm nay thời tiết có sự thay đổi bất ngờ vì cả tháng mười trời đẹp, nắng dịu dàng mơn man trên những sắc màu của cỏ cây hoa lá. Ai cũng hân hoan vì một mùa đông dể chịu và ấm áp.

Tôi đến Tổ đình Quốc Ân vào lúc 5h chiều, trong cái nắng hoe vàng của xứ Huế thơ mộng làm lòng mình không khỏi bâng khuân một nỗi buồn xa vắng dậy lên trong ký ức từ câu hát của ai đó trên dòng sông Hương thuở nào khi còn là một thư sinh đất Quảng.

Tổ đình Quốc Ân là một kiến trúc cổ hoành tráng, tọa lạc trên một khu đất rộng và cao của một triền đồi, chánh điện nhìn xuống đường Đặng Huy Trứ và bên kia đường là một thung lũng hẹp. Phía sau Tổ đình là vườn cây và những ngôi tháp cổ kính rêu phong. 

Tôi bước vào chùa cung kính chào một vị sư trẻ, sau một vài câu thăm hỏi về tôi vị sư trẻ dẫn tôi đến đảnh lễ với môt vị Hòa thượng.

Hòa thượng ngạc nhiên không biết tôi là ai, là Phật tử hay là Công an.

Ngài tiếp tôi lịch sự nhưng dè dặt, sau khi xác minh về tôi thì Ngài yên tâm, tôi ngồi đối diện với Ngài để “tâm sự” và một ấn tượng của tôi về Ngài thật mãnh liệt, đó là một vị chân tu với phong thái nhu hòa nhưng đĩnh đạc.

Tôi hỏi Ngài : Thưa, Hòa thượng trụ trì chùa này phải không ạ?

Hòa thượng nhẹ nhàng với một nụ cười hiền 

-Tôi cũng là khách thôi. 

Sau đó tôi mới biết đó là Đại lão Hòa thượng Thiện Hạnh - chánh thư ký Viện Tăng thống.

Một lát sau khi biết tôi đã có mặt tại chùa Quốc Ân, anh Lê Công Cầu, Huynh trưởng gia đình Phật tử đến để tôi khỏi phải “khó xử”.

7h tối Hòa thượng Viên Định, viện trưởng Viện Hóa đạo và Hòa thương Không Tánh, Tổng vụ trưởng Tổng vụ Từ thiện - Xã hội,  và Đại đức Thích Đồng Minh từ Sài Gòn ra cũng đến chùa Quốc ân nghỉ lại.

Tôi và Huynh trưởng Lê Công Cầu ra tận sân để cung nghinh nhị vị Hòa thượng, thầy trò chúng tôi lại được gặp nhau trong niềm vui và sự ân cần.

Tối hôm đó tôi ở lại chùa Quốc ân và được sự “chiếu cố” đặc biệt của mấy anh an ninh và công an phường Phước Vĩnh, thành phố Huế, họ còn đe dọa sẽ kiểm tra chùa vào lúc 11h khuya, tuy chùa đã đến báo có người lưu trú.

Tôi nghĩ thật lạ đời cho cách hành xử của công an VN, tôi có phải là người “nước lạ” đâu, và đây là đất nước của tôi, tôi được quyền ở bất cứ nơi đâu trên lãnh thổ VN này, hay VN ngày hôm nay đã là “nước lạ” đối với tôi ?

Chư vị Hòa thượng đã “đáp trả” lời đe dọa đó với thái độ ung dung bình thản, các Ngài chỉ nói : Họ có quyền mà, muốn làm gì chẳng được !

Không ngủ được vì lạ chỗ, tôi thầm mong họ cho công an đến kiểm tra chùa để tôi viết bài phóng sự này hay hơn! Nhưng việc đó đã không xảy ra.

Sáng 12/12 /2012 nhằm ngày 29/10 âm lịch, trời âm u và mưa lất phất, không khí lạnh tràn về, đây cũng lại là một chướng duyên để Phật tử quy tụ đông đủ cho Lễ tưởng niệm và Thọ tang cộng với nhiều chướng duyên khác mà tôi nghe mấy vị Phật tử nói với nhau: nào là khuyên nhủ đừng đi dự lễ, hoặc đe dọa xa gần gì đó.

Đúng 9h Phật tử đến tham dự đông hơn tôi nghĩ, cả chục nhân viên an ninh mặc thường phục với máy chụp ảnh và camera cũng đứng trước Chánh điện và lãng vãng chung quanh.

Thượng tọa Thích Kế Viên điều hợp chương trình buổi Lễ.

Sau khi chư vị tăng ni và Phật tử đã tề tựu trang nghiêm trong chánh điện, vị Thượng tọa dẫn chương trình cung thỉnh chư vị Hòa thượng, Thượng tọa đại diện Hội đồng Lưỡng viện quang lâm trong không khí cung kính và long trọng. Đại diện Hội đồng Lưỡng viện gồm có:

- Đại lão Hòa thượng Thích Thiện Hạnh – Chánh thư ký viện Tăng thống.

- Hòa thượng Thích Viên Định- Viện trưởng Viện Hóa đạo.

- Đại lão Hòa thượng Thích như Đạt- Phó Viện trưởng Viện Hóa đạo, Tổng Vụ trưởng Tổng Vụ Tăng sự.

- Hòa thượng Thích Không Tánh -Tổng Vụ trưởng Tổng Vụ Từ thiện Xã hội

- Hòa thượng Thích Thanh Quang- Tổng thư ký Viện Hóa đạo kiêm Tổng Vụ trưởng Tổng Vụ Thanh niên.

- Hòa thượng Thích Chí Thắng- Tổng Vụ trưởng Tổng vụ Kiến thiết.

- Hòa thượng Thích Chơn Niệm- Tổng Vụ trưởng Tổng vụ Cư sĩ.

- Hòa thượng Thích Diệu Tánh-Thành viên Hội đồng Trưởng lão- Viện Tăng thống

-Hòa thượng Thích Nguyên Lý- Tổng thủ quỹ Viện Hóa đạo.

- Đại đức Thích Đồng Minh- Phụ tá Chánh văn phòng Viện Hóa đạo.

Ba hồi chuông trống Bát nhã vang lên làm rúng động lòng người và rúng động cả một góc trời, tôi cảm nhận cái uy lực của thập phương chư Phật bao trùm cả vũ trụ.

Tôi nhận thấy quan điểm của Giáo hội PGVNTN được trình bày trong bản tiểu sử của cố Hòa thượng Thích Hộ Giác do Đại lão Hòa thượng Thích Thiện Hạnh đọc, trong Điếu văn của Hội đồng Lưỡng viện do Hòa thượng Thích Viên Định đọc hay trong thư tưởng niệm của Hội đồng Lưỡng viện do Hòa thượng Thích Không Tánh trình bày, không hề tránh né hiện tình của đất nước và dân tộc, trong đó sự sống còn của tổ quốc bị đe dọa, vấn nạn nhân quyền bị chà đạp và đạo đức bị suy đồi, lòng dân ly tán. Và khẳng định sứ mệnh của Giáo hội PGVNTN trong trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc và trong tiến trình dân chủ hóa đất nước, giải trừ Quốc nạn và Pháp nạn.

Trong không khí trang nghiêm và cảm động của buổi Lễ, sự hiện diện và hành tung của mấy nhân viên an ninh mặc thường phục thật là lạc lõng, lạc lõng đến lố bịch, họ chĩa camera về phía chư tăng và Phật tử để quay phim, chụp ảnh, đi đi, lại lại lăng xăng trước Chánh điện, vẻ mặt ai cũng lạnh lùng như đe dọa mặc cho vị Thượng tọa dẫn chương trình đã nhiều lần nhắc nhở họ phải tôn trọng sự tôn nghiêm và thanh tịnh của buổi Lễ, của Thiền viện.

Ai cũng hiểu đây là việc làm thường xuyên của công an cộng sản để đối phó với những cuộc biểu tình của dân oan, của những người yêu nước chống Tàu xâm lược và với những ngày Lễ của Giáo hội Phật giáo VN thống nhất. Họ cố tình tạo nên một không khí đe dọa để người dân sợ hãi. Nhưng tôi thấy ý đồ của họ đã thất bại vì không một vị tăng sĩ hoặc Phật tử nào tỏ ra sợ hãi hay nao núng khi công an chĩa camera về phía họ, chư Tăng và Phật tử vẫn an nhiên tự tại hành Lễ.

Nhìn ra tôi thấy Huynh trưởng Lê Công Cầu trang nghiêm đứng dưới thềm trước chánh điện rất gần chổ mấy nhân viên an ninh đang quay phim chụp ảnh, trông anh vững vàng như một cây đại thụ trước gió.

Đến nghi thức Thọ tang là cảm động nhất, mọi người hai tay kính cẩn tiếp nhận và cài miếng vải màu vàng lên ngực áo trước cái nhìn xoi mói và tức giận của công an.

Buổi Lễ kết thúc bằng ba hồi chuông trống Bát nhã, tăng ni và Phật tử nghiêm trang cung tiễn chư vị Hòa thượng và Thượng tọa đại diện của Hội đồng Lưỡng viện hồi an.

Tôi bước ra ngoài, đứng trên thềm Chánh điện nhìn ra, trời quang mây tạnh, lòng thấy nhẹ nhàng vì buổi Lễ diễn ra trang trọng và tốt đẹp và mấy nhân viên an ninh cũng biến đâu mất.

Tôi tự hỏi tại sao Giáo hội Phật giáo Việt nam thống nhất lại bị đảng CS coi như thù địch và luôn bị đàn áp, khủng bố? Câu trả lời thật đơn giản vì Giáo hội Phật giáo VN thống nhất luôn đồng hành cùng dân tộc, không làm chính trị nhưng có thái độ (và thái độ dứt khoát) về chính trị, Giáo hội là một phần xương thịt của dân tộc và đất nước và từ dân tộc mà ra, Giáo hội không thể tồn tại bên ngoài vận mệnh dân tộc và đất nước được, sinh mệnh của Giáo hội và dân tộc, đất nước này gắn bó sinh tử với nhau.

Nếu Giáo hội từ bỏ hay quay lưng lại với dân tộc và đất nước thì sinh mệnh của Giáo hội cũng sẽ kết thúc. Không chỉ là Giáo hội PGVNTN mà tất cả người dân VN đều sống trong dòng sinh mệnh dân tộc.

Chính vì vậy mà Giáo hội phải dấn thân vì dân tộc và đất nước, phải góp phần bảo vệ Tổ quốc như trước đây ngàn năm Giáo hội đã làm như vậy, phải đấu tranh để thăng tiến nhân quyền và dân chủ, vì Giáo hội là một thực thể của đất nước này nếu đất nước không có dân chủ, người dân không hưởng được nhân quyền thì Giáo hội sẽ tiêu vong vì nhân tâm phân hóa, đạo đức suy đồi, tiến trình này có thể chậm và khó nhìn thấy nhưng là tất yếu.

Giáo hội PGVNTN mãi mãi hy hiến và đồng hành cùng dân tộc, đây chính là lý do mà Giáo hội luôn sống trong tâm thức dân tộc tự ngàn xưa.

14/12/2012

Huỳnh Ngọc Tuấn

danlambaovn.blogspot.com